Witamy na stronie projektu naukowego KiBi na temat polsko-niemieckiej dwujęzyczności dziecięcej!

Czy Państwa dziecko pasuje do jednej z poniższych grup?

1. Ma 5-12 lat i od urodzenia uczy się niemieckiego i polskiego  (np. jeden rodzic mówi po polsku, a drugi po niemiecku).

2. Ma 7-9 lat i uczy się niemieckiego od urodzenia a polskiego od 3 - 4 lat (np. niemiecki w domu, polski w przedszkolu).

3. Ma 10-12 lat i uczy się niemieckiego od urodzenia a polskiego od 6 - 7 lat (np. w tym wieku przyjechało do Polski).

Jeśli tak, to zapraszamy Państwa do udziału w naszym badaniu! (w roku szkolnym 2016/17)

Osoba odpowiedzialna za badania:

mgr Kamil Długosz
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Wydział Neofilologii
Instytut Lingwistyki Stosowanej
Zakład Badań nad Wielojęzycznością
Tel.: +48 500 032 606
E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Jak przebiega badanie?

Badamy znajomość języka polskiego i niemieckiego u dzieci poprzez przeprowadzanie w zabawowy sposób różnych testów językowych, które zostały odpowiednio dostosowane do wieku i możliwości uczestników. Po wzajemnym poznaniu się, dzieci będą rozwiązywały na przykład test wyboru, opowiadały historyjkę obrazkową, powtarzały krótkie dialogi i rysowały.

Aby czas poświęcony każdemu z języków był jednakowy i języki nie mieszały się, testy zostaną przeprowadzone podczas dwóch spotkań przez dwie różne osoby.

Chcielibyśmy także porozmawiać z Państwem i zadać kilka pytań na temat rozwoju językowego Państwa dzieci, ponieważ rodzice najlepiej wiedzą jak on przebiegał.

Jak przebiega przyswajanie języków u dzieci dwujęzycznych?

Istnieją różne rodzaje dziecięcej dwujęzyczności. Niektóre dzieci już od urodzenia mają kontakt z dwoma językami, ponieważ na przykład każdy z rodziców pochodzi z innego kraju i rozmawia z dzieckiem w swoim ojczystym języku; te dzieci są wtedy symultanicznie bilingwalne. Inne stykają się z niemieckim pierwszy raz w przedszkolu, a jeszcze inne dopiero w  wieku szkolnym przyjeżdżają do Niemiec, takie typy dwujęzyczności nazywa się wczesno- sekwencyjnymi.

Bez wątpienia wszystkie te dzieci mogą przyswoić dwa języki. Nie jest jednak wystarczająco zbadane, czy są widoczne różnice w procesie przyswajania i jakie czynniki mają wpływ na jakość poługiwania się polskim i niemieckim w późniejszym czasie. Celem naszych badań jest znalezienie odpowiedzi na te pytania.

Jakie są cele projektu?

a. Znaczenie wieku rozpoczęcia nauki języka dla wieloletniego sukcesu językowego
Dzieci uczą się języka w sposób intuicyjny, który dla dorosłych nie jest już dostępny. Za ten stan rzeczy jest odpowiedzialny mózg. W trakcie jego rozwoju neuronalnego mają miejsce tzw. wrażliwe okresy. Są to ramy czasowe, w których mózg najlepiej uczy się pewnych czynności, jeśli tylko będzie odpowiednio pobudzany, na przykład poprzez intensywny kontakt z nowym językiem.

Ale kiedy ten czas łatwego i swobodnego przyswajania zdolności językowych dobiega końca? Jest to jedno z najważniejszych pytań, na które próbuje znaleźć odpowiedź psycholingwistyka. Ma to także duże znaczenie np. dla osób odpowiedzialnych za politykę językową, układanie planów nauczania, czy kreowanie nowych metod nauczania języków.

W ramach projektu KiBi porównujemy trzy grupy dwujęzycznych dzieci, które rozpoczęły naukę języka niemieckiego w momencie narodzin, w wieku 3-4 lub 6-7 lat i badamy, czy ich kompetencje językowe różnią się od siebie. Jeżeli dla pewnych obszarów „wrażliwy okres“, kończy się np. w momencie ukończenia 6 roku życia, to oznacza to, że dzieci z naszej trzeciej grupy badawczej różnią się od innych pod względem pewnych umiejętności językowych. Także jakość posługiwania się pierwszym językiem- w przypadku naszych badań, językiem polskim- może się zmieniać w zależności  od tego, kiedy pojawił się w życiu dziecka drugi język. Z tego powodu nasze testy przeprowadzamy w obydwu językach.

b. Socjalne, emocjonalne i pozajęzykowe czynniki wpływające na rozwój

Drugim celem jest określenie znaczenia innych językowych i pozajęzykowych czynników, które wpływają na rozwój komunikacji dziecka. Zaliczamy do nich na przykład, ilość bodźców językowych, które otrzymuje dziecko w obu językach, jego nastawienie do języków, a także nastawienie innych osób z jego otoczenia, status języka (język mniejszości czy język większości) i inne. Testy są przeprowadzane po polsku i niemiecku, w obu krajach, co pozwala na obiektywne porównanie wszystkich tych czynników.

c. Transfer międzyjęzykowy

Jeżeli dzieci poznają jednocześnie kilka języków, mogą przenosić struktury charakterystyczne dla jednego języka na inny. To zjawisko dotyczy nie tylko słownictwa, ale także gramatyki lub wymowy. Podświadoma generalizacja wiedzy o jednym języku może wspierać przyswajanie kolejnego w obszarach, w których te języki są do siebie podobne. Transfer może jednak także prowadzić do tworzenia niezrozumiałych dla innych konstrukcji. W projekcie KiBi zadajemy sobie pytanie, czy badane grupy wiekowe dzieci i języki różnią się pod względem częstotliwości występowania transferu oraz jak bardzo wpływa on na wybrane zjawiska gramatyczne, to znaczy jak bardzo pewne konstrukcje gramatyczne są podatne na wzajemny wpływ polskiego i niemieckiego.

Po stronie polskiej projekt prowadzi prof. UAM dr hab. Aldona Sopata z Zakładu Badań nad Wielojęzycznością Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Projekt jest finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Po stronie niemieckiej projekt prowadzi Prof. Dr. Bernhard Brehmer z Instytutu Slawistyki Uniwersytetu w Greifswaldzie. Projekt jest finansowany ze środków DFG.